ساعت 24 - دکتر عباس ملکی در ادامه تحلیلهای هفتگی خود از اقتصاد سیاسی انرژی در جهان تازه ترین نکات رادرتحلیل خود منتهی به یکشنبه 7دی ماه به شرح زیر منتشر کرده است :

پویایی بازار

 قیمت نفت پس از پایین آمدن در هفته گذشته، تا اندازه ای بالا رفت ، اما به سطح قبلی نرسیده است. اگرچه تهدید ترامپ بر امضا نکردن قانون ٨٩٢ میلیارد دلاری کمک های نقدی به مردم باعث گشت که انبارهای نفت آمریکا بیشتر شود. اما در نهایت پس از آنکه دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا بسته کمک کرونایی و متمم بودجه 2.3 تریلیون دلاری را به امضا رساند، قیمت نفت روز دوشنبه بخش عمده ای از افت قیمت خود را جبران کرد.

در این میان ضعیف شدن دلار در برابر ارزهای دیگر موجب گشت برای کسانی که با ارزهای دیگر نفت خریداری می کنند، قیمت یک بشکه نفت ارزانتر تمام شود. در نیجریه در تولید نفت به دلیل آتش سوزی اختلال ایجاد شده است. درانگلستان به دلیل پیدایش نوع جدیدی از ویروس کرونا، حمل ونقل هوایی، جاده ای و دریایی این کشور با بیرون از مرزها قطع شده ا ست. قیمت گاز طبیعی در آمریکا بالا رفت. سرمای شدید در شمال شرق آمریکای شمالی و بارش برف باعث بالارفتن قیمت گاز طبیعی در بخش شرقی آمریکا شد. قیمت گاز در نیویورک به 3.87دلار هر میلیون بی تی یو رسید که از زمستان گذشته قیمت به این مقدار بالا نرفته بود. اما قیمت گاز در هنری هاب در حد 2.52 دلار هر میلیون بی تی یو ثابت ماند.

تحولات خزر و بی اعتمادی به داوری های نو

گزارش مجله نیچر در ٢٣ دسامبر سال جاری ناظر بر این نکته است که تغییرات اقلیمی و خصوصا گرم شدن زمین گرچه باعث بالاآمدن سطح آب اقیانوس ها و دریاهای آزاد خواهد شد ، اما ارتفاع آب دریاهای بسته و دریاچه ها کاهش خواهد یافت.  این مسئله بدلیل بیشتر شدن تبخیر ناشی از افزایش درجه حرارت مناطق مختلف و خشک شدن زمین های بیشتر در قاره های مختلف است.

در این ارتباط سطح دریای خزر ممکن است تا پایان قرن بیست و یکم ٩ تا ١٨ متر کاهش یابد.  این پهنه آبی ٥.٥ میلیون سال پیش بر اثر کاهش سطح آبهای اقیانوس ها شکل گرفته است. اگر توافقنامه پاریس در مورد تغییرات اقلیمی جهانی اجرا شود، سطح دریای خزر ٩ متر کاهش خواهد یافت. در غیر این صورت سطح این دریا در آینده تا ١٨ متر و حتی بیشتر از آن کاهش می یابد.در صور تی که سطح آب دریا ی خزر ٩ متر کاهش بیابد ، وسعت این پهنه آبی یک سوم کاهش خواهد یافت که به طور اسا سی سواحل روسیه و ترکمنستان را دربر می گیرد . نظر من آن است که این گونه پیش بینی ها با گذشته دریای خزر همخوانی ندارد. دانشگاه شهر آستراخان از ١٨٠٠ تغییرات ارتفاع آب دریای خزر را ثبت کرده است. این تغییرات بین اعداد منهای ٢٥ متر تا منهای ٣٠ متر از سطح دریاهای آزاد در نوسان بوده است.  به صورت تقریبی در هر ٥٠ سال یک بار فراز و فرود در سطح آب دریای خزر انجام شده است. احتمالا آنها که مسن تر هستند پایین رفتن آب دریای خزر در حدود ٦٠ سال قبل، بالا آمدن دریای خزر در حدود ٣٠ سال پیش و اکنون دوباره پایین رفتن آن را با چشم دیده اند.  البته پیامدهای تغییر اقلیم و گرمایش زمین انکارناپذیر است، اما مطالعات نشان می دهد تغییرات در سطح آب دریای خزر با اندازه آب ورودی از رودخانه های سرازیر شده به این دریا ارتباط نزدیک ندارد.  چون سطح آب دریا در برخی سالها ده ها برابر بیشتر از اندازه ورودی آب رودخانه ها بالا آمده و برعکس. یک نظریه معتقد است که در بستر دریای خزر چشمه های آتشفشانی وجود داشته و سطح فعالیت های آن مقدار آب دریای خزر را اضافه و کم می کند. فعالیت های اکتشاف و استخراج نفت و گاز در دریای خزر نیز از جمله مواردیست که بر محیط زیست این دریا تاثیر مستقیم دارد. حوزه نفتی کاشغان در آبهای قزاقستان دارای نفت با سولفید هیدروژن بالاست.تا امروز ٤٠ میلیارد دلار در این حوزه سرمایه گذاری شده است. حوزه نفتی آذری -گونشلی-چراغ که از دوره اتحاد شوروی تاکنون نفت تولید می کند دارای نشت به آبهای دریای خزر است. حوزه گازی شاه دنیز نیز مقدار میعانات همراه گاز آن قابل توجه است. در کنار باکو ٢٠ هزار چاه قدیمی ، نفت خام کم اما همیشگی خود را به این آب نشت می دهند.

پکن وبرنامه حزب کمونیست

چین دنبال آن است که بدهی و انتشار اوراق قرضه خود را تا اندازه ای در ٢٠٢١ کاهش داده تا وضعیت اقتصادی خود را پایدار سازد. در کنفرانس مرکزی فعالیت اقتصاد ی وابسته به حزب کمونیست چین در هفته قبل در پکن در این زمینه بحث هایی صورت گرفت . یکی از پیشنهادات کاهش شاخص (CEWC) بدهی به تولید ناخالص ملی از ٣.٦ درصد در ٢٠٢٠ به ٣ درصد در ٢٠٢١ بود. علت بالارفتن این شاخص در ٢٠٢٠ ، شیوع بیماری کوید- ١٩ بود که دولت را وادار به خرج کردن بیشتر کرد. رهبری حزب در2020  اجازه داد ا 572 میلیارد دلار توسط دولت های محلی اوراق قرضه بفروش برسد. از رهگذر این پول، مسئولان محلی توانستند پروژه های راه آهن، کشاورزی، آبخیزداری و جنگل را به اتمام برسانند .

 آینده ناروشن نفت

در سال ٢٠٢٠ اقتصاد جهانی جمعا ٤.٢ درصد کوچکتر شد. به گزارش اوپک در ٢٠٢٠ مجموعا ٩.٨ میلیون بشکه نفت در روز کمتر از سال قبل از آن مصرف شد. تقاضا در کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی به اندازه ٥.٥ میلیون بشکه در روز کمتر از سال قبل بود . کشورهای دیگر کاهشی به (OECD) و توسعه اندازه ٤.٣ میلیون بشکه در روز داشتند. پیش بینی می شود که سال آینده اقتصاد جهانی ٤.٤ درصد نسبت به سال قبل رشد داشته باشد. این رشد مرهون فعالیت های اقتصادی کشورهای در حال توسعه بخصوص در آسیاست. این پیش بینی بسته به متغیری همچون بیماری کووید- ١٩ و تعداد واکسن کرونای در اختیار مردم تغییر خواهد نمود. در ٢٠٢١ تقاضا برای نفت در جهان ٥.٩ میلیون بشکه در روز بیشتر خواهد شد که از این مقدار ٢.٦ میلیون سهم کشورهای عضو سازمان همکاری های اقتصادی و توسعه و3.3میلیون برای کشورهای دیگر است.

2021 فرصتی تازه برای تولیدکنندگان نفت و گاز

در سال ٢٠٢١ ممکن است که عرضه نفت خام کمتر از تقاضای آن بوده و مجددا جهان به پیشی گرفتن تقاضا بر عرضه باز گردد. وضعیتی که از شر وع شیوع بیماری کوید- ١٩ معکوس شده و اضافه نفت در بازار باعث پایین آمدن قیمت نفت خام گردیده بود. بگزارش ریستاد انرژی سال جدید مسیحی ممکن است فرصتی تازه برای تولیدکنندگان نفت و گاز باشد. کل تقاضای نفت در این سال حدود ٧٧.٧ میلیو ن بشکه در روز خواهد بود.  در سه ماهه اول ٢٠٢١ گزارش خاطر نشان می سازد که نفت اضافه بر مصرف در بازار وجود خواهد داشت، اما از ماه مه کسری عرضه و تقدم تقاضا شروع خواهد شد. در ماه اوت کمبود نفت به ٣.٤ میلیون بشکه در روز رسیده و تا آخر سال ادامه خواهد داشت. آیا ایران می تواند با افزایش صادرات خود بخشی از این بازار را در ٢٠٢١ به خود اختصاص دهد؟

تکاپوی عراق برای دور زدن کانال سوئز

عراق طی قراردادی با شرکت دوو کره به ارزش ٢.٦٢٥ میلیارد دلار، ساخت بندر فاو بزرگ را در دهانه خلیج فارس آغاز کرد. این بندر می تواند کالاهای شرق آسیا را به اروپا برساند بدون آن که نیازی به گذشتن از کانال سوئز باشد.

راههایی برای بهبود اقتصاد و پایداری مس

محصولات جدید نیازمند مقدار بیشتری از فلز مس هستند. شبکه برق، صنعت خودرو سازی، صنایع خانگی، تلفن همراه، و کامپیوتر همه به کالای مس نیازمند هستند. معادن مس که در گذشته بصورت سنتی حفاری و استخراج می شدند، اکنون با افزایش تقاضا و محدودیت های زیست محیطی نیازمند نوسازی هستند.  زیرا درگذشته این صنعت محدودیتی مانند مقدار تولید گازهای گلخانه ای نداشته است. وودمکنزی در گزارش تازه خود چند راه برای بهبود اقتصاد و پایداری مس توصیه کرده است. اول برقی کردن امور استخراج و انتقال مس از معدن به کارخانجات فرآوری است. در این رهگذر استفاده کمتر از نفت گاز یا دیزل مورد نظر است. دوم، می توان برای مصرف انرژی از تولید انرژی های پاک مانند انرژی خورشیدی در اطراف معدن استفاده کرد. سوم، استفاده بیشتر از ابزار دقیق و کنترل از راه دور است. چهارم، همچنین با توجه به بیماری کوید- ١٩ استفاده بیشتر از ماشین آلات بجای نیروی انسانی در معادن توصیه می شود.