تحلیل «گاردین» از آینده خاورمیانه
✍️ پاتریک وینتور

سلطه طالبان بر افغانستان همچون زلزله‌ای است که تحولات خاورمیانه برای سال‌های آینده را شکل خواهد داد.  عقب‌نشینی آشفته آمریکا پرسش‌های جدی را درباره ارزش وعده‌های امنیتی آمریکا برای ۲۰ سال آینده برانگیخته است.

اگرچه طالبان وعده اعتدال داده ، اما رویکردهای این گروه درست مانند زمانی است که در قدرت بود و هیچ تغییری با آن زمان نکرده است.  عقب‌نشینی سریع و آشفته‌وار آمریکا پرسش‌هایی جدی برای کشورهای خلیج‌فارس درباره ارزش وعده‌های امنیتی آمریکا برای ۲۰ سال آینده برانگیخته است. «افغانستان همچون یک زلزله است، یک زلزله ویرانگر و این تا مدت زمانی مدید طول خواهد کشید.» 

این اپیزود یک گسست آشکار از دکترین منسوخ کارتر است؛ تعهدی که آمریکای متکی به نفت برای دفاع از منافعش در خلیج‌فارس از نیروی نظامی استفاده می‌کند.«آیا ما به راستی می‌توانیم به چتر امنیتی آمریکا برای ۲۰ سال آینده متکی باشیم؟ فکر می‌کنم این مساله اکنون خیلی مشکل‌سازشده است، خیلی.» 

 ۲۰ سال جنگ –که قرار بود «نبردی علیه کسانی باشد که اسلام را مصادره کرده بودند»- هیچ میراثی در افغانستان به جا نگذاشته است. تصرف قدرت از سوی طالبان موجب نگرانی رهبران در غرب آفریقا و ساحل درباره افزایش افراط‌گرایی جدید اسلامی خواهد شد. انتظار نداریم طالبان تغییر ملموسی نسبت به گذشته در رفتار خود بدهد. تنها تفاوت این است که آنها از اوضاع جهان آگاه‌تر شده‌اند.» 

تحولات افغانستان احتمالا به معنای پیروزی پاکستان و فرصتی برای چین است و ایالات‌متحده هم در این میان نقشی کوچک دارد.  «اگر یک رقابت ژئوپلیتیک بر سر افغانستان وجود داشته باشد، خواهیم دید که پاکستان و چین در یکسو و ایران و هند و روسیه در سوی دیگر خواهند بود. 

بسیاری از کشورهای حوزه خلیج‌فارس در حال حاضر به دنبال بازتعریف سیاست خارجی خود برای مد نظر قرار دادن کاهش وابستگی ایالات متحده به نفت و افزایش انزوای مردمی این کشور هستند. 

نشانه‌های توافق دفاعی میان سعودی و روسیه به‌عنوان نشانه‌ای در عصر پساکربن دیده می‌شود. کشورهای حاشیه خلیج‌فارس خواهان متکثر کردن منابع امنیتی خود جدا از آمریکا هستند.

با توجه به وضعیتی که در افغانستان وجود دارد، القاعده می‌تواند ظرف ۱ تا ۲ سال خود را در افغانستان بازسازی کند. اعضای برخی گروه‌های تروریستی به افغانستان کوچ کرده‌اند. شرایط جدید در افغانستان بازتاب این حقیقت است که طالبان توانایی محدودی برای کنترل مرزهای افغانستان دارد. درحالی‌که طالبان مدت‌ها با داعش و زیرشاخه هایش درگیر بود، اما داعشی‌ها متحدان استوار القاعده هستند. 

«برآوردهای تا حدودی محافظه‌کارانه فعلی نشان می‌دهد برای القاعده ۱ تا ۲ سال طول می‌کشد تا قابلیت‌های خود را ساخته و تهدیدی بر افغانستان و جهان باشد.» 

در ویدئوهای به‌دست‌آمده تصویر «ایمن الحق» معاون سابق امنیتی بن‌لادن دیده شده است. او در نبردهای تورابورا همواره در کنار بن‌لادن بود و ماه گذشته تصاویر او در ننگرهار افغانستان دیده شده است.