غلامعلي رحيمي
بهاي نفت‌خام در بازار آمريكا (بورس نيويورك) طي هفته گذشته (2 الي 6 سپتامبر) از يك روند افزايشي همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود 07/107 دلار در هر بشكه تا بيش از 53/110 دلار افزايش يافت. طي هفته گذشته عمده ترين عوامل تقويت كننده قيمت نفت‌خام در بازارهاي جهاني عبارتند از: 
• تداوم و تشديد بحران سوريه و نگراني‌ها درباره تاثير اين بحران بر امنيت عرضه نفت‌خام در منطقه خاورميانه؛
• ادامه نگراني‌ها درباره حمله نظامي احتمالي آمريکا به سوريه و افزايش تقاضاي احتياطي براي خريد نفت‌خام در بازار؛
• پيش‌بيني کارشناسان بازار نفت مبني بر  احتمال افزايش چشمگير قيمت نفت‌خام در صورت حمله نظامي آمريكا به سوريه و سرايت آن به ديگر کشورهاي نفت خيز منطقه خاورميانه؛
• پيش‌بيني بانک مريل لينچ مبني بر احتمال افزايش قيمت جهاني نفت‌خام به بيش از 130دلار در هر بشكه، در صورت حمله نظامي به خاک سوريه؛
• پيش‌بيني مدير عامل توتال مبني بر احتمال افزايش قيمت نفت، در پي نگراني‌ها درباره حمله احتمالي آمريکا و غرب به سوريه؛
• اعلام اداره اطلاعات انرژي آمريکا مبني بر احتمال اختلال در بازار جهاني نفت‌خام در صورت تداوم تحريم نفت‌خام ايران؛
• معافيت دوباره ژاپن و ١٠ کشور اروپايي (از جمله: بلژيک، جمهوري چک، فرانسه، آلمان، يونان، ايتاليا، هلند، لهستان، اسپانيا و انگليس) از تحريم نفتي آمريکا عليه ايران؛
• کاهش شديد صادرات نفت‌خام ليبي در پي تعطيلي بخش عمده‌اي از ميدان‌ها، پايانه‌ها و زيرساخت‌هاي نفتي اين کشور؛
• كاهش 1/8 درصدي صادرات نفت‌خام روسيه براي چهارمين ماه متوالي و رسيدن آن به سطح 9/4 ميليون بشکه؛
• كاهش 8/1 ميليون بشکه‌اي سطح ذخيره‌سازي‌هاي نفت‌خام آمريكا طي دوره 23 الي 30 اوت و رسيدن آن به سطح 2/360 ميليون بشکه؛
• افزايش ارزش شاخص‌هاي بورس در بازارهاي جهاني؛
• كاهش 5/2 درصدي توليد شرکت ملي نفت برزيل طي ماه ژوئيه در مقايسه با مدت مشابه سال گذشته؛
• كاهش 180 هزار بشكه‌اي ميانگين توليد روزانه نفت‌خام اوپک در ماه اوت نسبت به ماه ژوئيه و رسيدن آن به سطح 32/30 ميليون بشکه در روز (در پي تشديد بحران ليبي و اعتصاب و اعتراض کارگران صنعت نفت اين كشور)، بر اساس تازه‌ترين نظرسنجي رويترز؛
• كاهش 220 هزار بشكه‌اي (9/0 درصدي) صادرات روزانه نفت‌خام اوپك (به استثناي آنگولاواكوادور) در 4 هفته منتهي به 15 سپتامبر در مقايسه با 4 هفته منتهي به 15 اوت و رسيدن آن به سطح 59/23 ميليون بشكه در روز، بر اساس پيش‌بيني موسسه اويل موومنتس؛
• توقف مجدد صادرات نفت‌خام عراق به ترکيه در پي انفجار بمب در مسير خط لوله کرکوک-جيحان؛
• ادامه ناآرامي‌ها در صنعت نفت و گاز ليبي، بزرگ‌ترين دارنده ذخاير نفت آفريقا؛
• ناآرامي‌هاي سياسي در منطقه خاورميانه و نگراني معامله‌گران از بروز اختلال در مبادي استراتژيک حمل‌ونقل نفت‌خام.
البته طي هفته گذشته، انتشار برخي اخبار و اطلاعات منفي موجب تضعيف قيمت نفت‌خام در بازارهاي جهاني شده و از افزايش بيشتر قيمت‌ها جلوگيري نمود. بر اين اساس، طي دوره مذکور، عمده‌ترين عوامل تضعيف‌کننده قيمت نفت‌خام در بازارهاي جهاني عبارتند از:
• اعلام آژانس بين‌المللي انرژي مبني بر وجود عرضه كافي نفت‌خام در بازارهاي جهاني؛
• پيش‌بيني كاهش ١٠ درصدي توليد پالايشگاه‌هاي اروپايي در دو ماه آتي، به دليل انجام عمليات تعمير و نگهداري و در نتيجه افت فعاليت آنها؛
• افزايش 4/1 درصدي توليد نفت‌خام روسيه در ماه اوت نسبت به مدت مشابه سال گذشته و رسيدن آن به سطح 52/10 ميليون بشكه در روز؛
• تداوم بحران مالي منطقه يورو و نگراني اقتصادي در اين منطقه؛
• افزايش صادرات نفت عراق به بيش از 579/2 ميليون بشكه در روز، در پي افزايش صادرات روزانه نفت ميدان‌هاي نفتي جنوب اين كشور.
بر اساس آمار دبيرخانه سازمان كشورهاي صادركننده نفت (اوپك)، قيمت سبد نفتي اوپك طي دوره 2 الي 5 سپتامبر، از يك روند افزايشي همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود 32/110 دلار در هر بشكه تا بيش از 47/111 دلار افزايش يافت. ميانگين هفتگي بهاي سبد نفتي اوپک در هفته منتهي به 5 سپتامبر، با 28 سنت افزايش نسبت به هفته پيش از آن به هر بشکه 111 دلار و 13 سنت رسيده است. ميانگين هفتگي بهاي سبد نفتي اوپك در هفته منتهي به 30 اوت معادل 110 دلار و 85 سنت بود. همچنين ميانگين ماهانه بهاي سبد نفتي اوپک طي ماه اوت، با سه دلار و هفت سنت افزايش نسبت به ميانگين ماه ژوئيه، به هر بشکه 107 دلار و 52 سنت رسيده است. ميانگين بهاي سبد نفتي اوپک در ماه ژوئيه 2013 معادل 104 دلار و 45 سنت در هر بشکه بود. 
متوسط قيمت نفت‌خام سنگين ايران نيز طي دوره 2 الي 5 سپتامبر از يك روند افزايشي برخوردار بوده و از حدود 95/109 دلار تا بيش از 25/111 دلار در هر بشكه افزايش يافت. 
روند تغييرات روزانه قيمت نفت‌خام در بازارهاي مختلف
همچنين قيمت نفت‌خام برنت درياي شمال در بورس لندن(ICE) براي تحويل در ماه اكتبر، از يك روند افزايشي همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود 33/114 دلار در هر بشكه در تاريخ 2 سپتامبر تا بيش از 12/116 دلار در تاريخ 6 سپتامبر افزايش يافت. همچنين در روز 6 سپتامبر، نفت‌خام برنت از حق مرغوبيت 59/5 دلار در هر بشكه نسبت به نفت‌خام WTI برخوردار بود.  بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژي آمريکا ميزان ذخاير نفت‌خام اين کشور در هفته منتهي به 30 اوت معادل 2/360 ميليون بشکه بوده است که در مقايسه با هفته قبل (23 اوت) به ميزان 8/1 ميليون بشكه كاهش يافته است و معادل 1/3 ميليون بشكه از ميزان مشابه سال قبل در تاريخ 31 اوت 2012 بيشتر است. توليد نفت‌خام آمريكا طي دوره 23 الي 30 اوت به ميزان
12 هزار بشكه در روز افزايش يافته و در سطح 621/7 ميليون بشكه در روز قرار گرفته است و معادل 135/2 ميليون بشكه در روز بيشتر از ميزان مشابه سال قبل در تاريخ 31 اوت 2012 است. در همين زمان ميزان واردات نفت‌خام آمريكا از 374/8 ميليون بشكه در روز به 255/8 ميليون بشكه (معادل 119 هزار بشكه در روز) كاهش يافته كه معادل 220 هزار بشكه در روز بيشتر از ميزان مشابه سال قبل است.
منبع: کارشناس ارشد انرژی موسسه مطالعات بين‌المللي انرژي
(www.iies.org )