بالاخره پس از 34 سال تیرگی روابط، به نظر می رسد یخ های میان دولت ایران و آمریکا شروع به آب شدن کرده و برقراری ارتباط مستقیم و گفتگوی تلفنی بین رؤسای جمهور دو کشور در کنار سخنان مسالمت آمیز مقامات ارشد آنها بهبود شرایط و چشم انداز اقتصادی کشور را نوید می دهد. در همین ارتباط در گفتگو با رییس کل اسبق بانک مرکزی و کارشناس ارشد مسائل اقتصادی به گفتگو پرداختیم تا چشم انداز بازار سرمایه و بهای دلار پس از انجام مذاکرات تاریخی در حاشیه برگزاری نشست بین المللی سازمان ملل در نیویورک را تحلیل کنیم.

رییس کل اسبق بانک مرکزی در خصوص روند قیمتی دلار تا پایان سال جاری به خبرنگار بورس نیوز گفت: قیمت دلار را باید در دو مقطع کوتاه مدت و بلند مدت ارزیابی کنیم، زیرا عوامل مؤثر بر آن و نیز میزان تأثیر متغیر ها بر نرخ ارز در کوتاه مدت و بلند مدت متفاوت است. در کوتاه مدت اخبار سیاسی انتظارات را تحت تأثیر قرار می دهد و موجب نوسان نرخ ارز می شود. بطوریکه اخبار سیاسی مثبت نرخ را کاهش می دهد. چنانچه برخی تحریم ها برداشته شود، نرخ ارز را متأثر می کند.

سید محمد حسین عادلی افزود: به عنوان مثال چنانچه دسترسی به ذخایر ارزیمان در کشورهای دیگر مانند چین و هند یا کره امکان پذیر شود، مسلماً ارز بیشتری در اختیار بانک مرکزی قرار می گیرد و توان مداخله افزایش می یابد که همین باعث کاهش نرخ ارز می شود. اما اگر با افزایش ارز در دسترس، تقاضاً برای آن تحریک شده و با رفع برخی محدودیت های تجاری بین المللی متقاضیان برای دریافت ارز به بانک هجوم آورند، آنوقت علیرغم بیشتر شدن ارز در دسترس، نرخ ها بالا می رود، چراکه تقاضا آزاد شده و به حجم ارز موجود در بانک فشار می آورد.

این کارشناس ارشد مسائل اقتصادی همچنین اظهار داشت: در بلند مدت نرخ بیشتر تابع حجم نقدینگی است. اگر رشد نقدینگی کنترل شود و همزمان برخی تحریم ها کاهش یابد، مسلماً اثر مثبتی بر نرخ به جای می گذارد. البته بنده در شرایط حاضر به اطلاعات کافی برای اظهار نظر دسترسی ندارم، ولی با توجه به عواملی نظیر نقدینگی بسیار بالا و بی رویه ای که ایجاد شده و با عنایت به اینکه تقاضا های واقعی جامعه در حال حاضر به دلیل تحریم ها و محدود شدن نقل و انتقالات سرکوب شده و هر آینه آماده سر برآوردن است و نیز نظر به اینکه وقتی رکود به سمت رونق برود، تقاضا افزایش می یابد و اینکه فروش نفت و عادی شدن درآمدهای نفتی مدتی به طول می کشد، لذا به نظر بنده نباید انتظارات زیادی داشت.

وی ادامه داد: همه چیز به سرعت عادی شدن روابط مالی و نفتی کشورمان بستگی دارد. البته در صورت عادی شدن شرایط سیاسی چنانچه بتوان سرمایه گذاری مستقیم خارجی را افزایش دهیم و مقدار قابل توجهی از نیاز مالی خود را از آن طریق تأمین کنیم، در این شرایط می توانیم نرخ ارز را در دامنه مطلوبی نگهداری کنیم.

این مقام مسئول درخصوص محدوده قیمتی مناسب ارز با توجه به شرایط اقتصادی کشور گفت: با توجه به اینکه در دولت قبلی شفافیتی درباره اعداد و آمار اقتصادی وجود نداشت، بلکه اغتشاش آماری وسیعی به وجود آمده بود، لذا برآورد هر دامنه ای برای نرخ ارز دشوار است. پیشنهاد می کنم بانک مرکزی منحنی تقاضا برای دلار را در شرایط امروز و با سناریو های مختلفی در مورد درآمدهای ارزی و رفع تحریم ها رسم کند تا معلوم شود وضع عرضه و تقاضا چگونه است. در چنین شرایطی می توان به گونه ای علمی نرخ ارز را تخمین زد. اما با این حال فکر نمی کنم در هر یک از سناریو های فرضی نرخ ارز با این حجم از نقدینگی دولت دهم از محدوده های فعلی خیلی پایین تر برود.

رییس موسسه مطالعات روند در پیش بینی چشم انداز وضعیت اقتصادی و بازار سرمایه با توجه به گفتگوی تلفنی حسن روحانی و باراک اوباما و مذاکرات صورت گرفته در نشست سازمان ملل میان مقامات ایرانی و همتایانشان افزود: نظام و رییس جمهور دست به یک اقدام تاریخی زدند که آثار و ابعاد مثبت آن را شاید امروز نتوانیم به درستی ارزیابی کنیم. این اقدام بزرگ و آینده ساز به نظرم کشورمان را از هر نظر و در رأس آن از نظر اقتصادی و بهبود معیشت مردم وارد مرحله جدیدی کرد که البته آثار آن را مردم به تدریج مشاهده خواهند کرد. چشم انداز اقتصادی امید بخش شده است و مردم به تدریج آماده سرمایه گذاری و قبول ریسک خواهند شد و رونق اقتصادی بوجود خواهد آمد.

وی تأکید کرد: اما در مورد بازار سرمایه به نظر می رسد چند عامل موجب افزایش های اخیر یکساله بوده است. اول بالا رفتن قیمت ارز که باعث افزایش ارزش دارایی های شرکت ها و افزایش قیمت سهام شده یا دست کم انتظار برای بالا رفتن ارزش آنها بوجود آمده؛ لذا صف خرید ایجاد شده و قیمت ها را بالا برده است. این عامل یعنی تسری نرخ ارز به دارایی های مالی رو به پایان بوده و بعید است تا سال آینده ادامه پیدا کند. عامل دیگر رکود در بازارهای دیگر و پایین بودن بازده در آنها است.

عادلی افزود: هر آینه رکود در بازارهای دیگر از بین برود، نقدینگی در بازار سرمایه کمتر می شود و فشار برای بالا رفتن شاخص کمتر می شود. نکته جالبی که در این میان وجود دارد این است که برخی دست اندر کاران از بالا رفتن قیمت سهام بسیار خوشحال شده و آن را نتیجه عملکرد خود می دانند و به آن افتخار می کنند. به ویژه این در زمانی بود که رشد اقتصادی کشور پایین و یا منفی بود و مسئولین می خواستند شاخص سهام و رشد آن را به جای شاخص رشد اقتصادی کشور جا بزنند و کمبود غیر قابل جایگزین رشد منفی اقتصادی را با رشد شاخص بورس جبران کنند.

وی در بیان روند قیمتی سهام در شرایط حال حاضر اظهار داشت: اکنون که دوره اغتشاش آماری پایان یافته است، باید با بازار سرمایه هم با عقلانیت بیشتری برخورد کرد. رشد قیمت سهام شرکت ها باید در نتیجه انتظار برای سود بیشتر و ایجاد ارزش افزوده بیشتر باشد. در دوره رکود چه انتظاری از این دست می توانست وجود داشته باشد. نوسان قیمت سهام در نتیجه حکومت و بازی سفته بازان بر بازار سهام بوده است. اما اکنون و با پایان یافتن تسری افزایش نرخ ارز بر سهام باید به تدریج در انتظار برآورد واقعی سود آتی شرکت ها باشیم که آن موجب بالا رفتن قیمت سهم ها خواهد شد.

رییس کل اسبق بانک مرکزی با اشاره به تلطیف روابط بین المللی ایران در نشست اخیر سازمان ملل، در خاتمه سخنان خود پیرامون امکان امیدواری نسبت به بهبود روابط سیاسی و به تبع آن روابط اقتصادی کشور گفت: آنچه که در سازمان ملل اتفاق افتاد از نظر بنده تصمیم نظام برای آغاز مرحله جدیدی از حیات سیاسی اقتصادی کشورمان می تواند به شمار رود. تصمیم نظام از یک سو و عملکرد درخشان و کارآمد آقای رییس جمهور و تیم سیاست خارجی وی حتماً نوید بخش بهبود وضع سیاسی و اقتصادی آینده مان خواهد بود. اما در این میان نباید از رقبا و دشمنان ایران غافل بود. بسیاری از کشورها و عوامل هستند که از ارتقاء جایگاه ایران در پهنه بین المللی خوشنود نمی شوند و یا برخی عوامل ممکن است حیات و قدرت خود را در ادامه تنش بین المللی کشورمان ببینند. باید برای جلوگیری از آسیبی که این کشورها و این عوامل وارد می آورند، فکری کرد. مردم ما استحقاق ارتقاء شرایط و معیشت خود را دارند و حال که نظام برایشان این فرصت را فراهم کرده است، نباید آن را از دست بدهند.