به گزارش بورس نیوز، به طور کلی در یک بازار کارا، قیمت ها علایم مناسب و صحیحی برای تخصیص منابع هستند و چنانچه در یک بازار، قیمت اوراق بهادار، در هر لحظه از زمان انعکاس کاملی از همه اطلاعات در دسترس باشد، می توان آن بازار را کارا نامید. اما تفاوت یک بازار کارا با بازاری ناکارا چیست؟ بازار سرمایه و بورس ایران از نظر کارایی چه وضعیتی دارد؟ شايد بتوان پاسخ اين دو سوال را در بررسي بورس فرانسه پس از حوادث تروريستي اخير پيدا كرد.

نمودارهای ذیل شاخص های بورس پاریس را طی یک ماه گذشته نشان می دهد؛ زمانی که در تاريخ 22 آبان ماه سال جاری حملات تروریستی در پاریس رخ داد و تعداد زیادی از مردم بی گناه طی این حادثه کشته شدند. اتفاقی که به نوبه خود در بازارهای مالی فرانسه و ديگر كشورها، ریسک سیستماتیک ایجاد کرد و ترس سرمایه گذاران بابت تکرار حادثه ای مشابه را در پی داشت.

در پي بروز اين حوادث ناگوار اما اغلب تحليلگران و كارشناسان به ويژه تحليلگران فعال در بازار سرمايه ايران انتظار داشتند شاخص هاي بورسي و قيمت سهام اكثر شركت ها دچار بحران شديد شده، به صورت قابل توجهي كاهش يافته و ارزش معاملات بازار سهام در پاريس به كمترين ارقام سقوط كند.

حوادثی که حتی منجر به خاموش شدن چراغ های برج ایفلپس از 45 سال و به نشانه عزای عمومی سه روزه گردید. ضمن اینکه کشتار وحشیانه مردم بی گناه در این حملات و بسته شدن مرزهای این کشور جهت برقراری امنیت هر چه بیشتر، همگی از وجود نگرانی هاي شديد در این کشور حکایت داشت.

با این وجود، با توجه به تعطیلی دو روزه بازارهای مالی در پایان هفته، علی رغم همه تدابیر امنیتی اتخاذ شده در کشور و اعلام سه روز عزای عمومی، در كمال ناباوري و برخلاف برآوردها و انتظارات همه تحليلگران، بازارهای مالی فرانسه و بورس پاريس تنها در اولین روز معاملاتی خود با افت مواجه شد؛ بطوریکه شاخص 40 شرکت برتر CAC کمتر از چهار واحد ریزش داشت و حتی در روز معاملاتی بعد از آن با رشد قابل توجه مواجه شد تا در نهایت طی دو هفته اخیر برآیندی مثبت را نسبت به زمان بروز حملات تروریستی در پیش گیرد.

شاخص 250 SBF بورس پاریس نیز طی همین بازه زمانی به میزان مشابه کاهش یافت و در روز بازگشایی بازارها بعد از پایان تعطیلات آخر هفته، به رقم 3690 واحد رسید که کمترین میزان در دو هفته اخیر بوده است. حال آنکه شاخص مذکور نیز طی دومین روز معاملاتی بعد از این حادثه به روال عادی خود بازگشت و رشد خود را دوباره از سر گرفت.

این در حالی است که شاید کمتر کسی فکر می کرد دو روز معاملاتی بعد از بروز این اتفاق بازارهای مالی فرانسه به سرعت به مدار منطقی خود بازگشته و از هیجانات دوری کند.

البته این روند به خوبی حاکی از وجود اقتصادی کارا و به دور از هیجانات و احساسات است که موجب شده بازارهای مالی اين كشور متناسب با شرایط مطلوب اقتصادی، آن هم در مدت کوتاهی به مسیر اصلی خود بازگشته و حتی بعد از گذشت دو هفته برآیندی مثبت را نیز اتخاذ کند. بطوريكه در دومين روز از معاملات سهام در بورس پاريس سرمايه گذاران اين بازار شاهد رشد قابل قبول شاخص و قيمت سهام اغلب شركت ها بودند. موضوعي كه باور كردن آن براي هر سرمايه گذار و سهامداري آسان باشد، اما براي سهامداران بازار سرمايه كشورمان غيرقابل باور است. چراكه در بورس ايران اتفاقات كوچك همواره نوسانات بسيار شديدي را در بازار ايجاد كرده و تلاطمات ناشي از آن تا مدت ها در روند معاملات باقي مي ماند.

زيرا باور چنين موضوعي براي سرمايه گذاران بورسي که قهر 10 روزه رییس جمهور سابق در سال 1390، بورس را برای چند روز به کما برد؛ یا سخن رییس جمهور یک کشور دیگر در آن سوی کره زمین پیرامون اقتصاد کشورمان و تحریم های بین المللی روند آن را نزدیک به یک ماه با نوسانات منفی شدید همراه ساخت و يا بازاری که اتخاذ یک سیاست پیرامون نرخ خوراک مصرفی شرکت های فعال در یک صنعت خاص، کل سهام فعال در صنایع مختلف را برای یک بازه دو ساله به مدار نزولی سوق داد و حتی بعد از رفع آن معضل نیز همچنان شرایط نزولي با همان قدرت سابق و حتي اندكي بيشتر پابرجاست، نه تنها سخت بلكه تا حد زيادي غيرممكن است.

بر اين اساس، عدم وجود کارایی در اقتصاد ایران آنچنان محسوس است که بازار سرمايه ما تحت تأثیر کوچکترین رویداد، بزرگترين واکنش را از خود نشان می دهد. بطوریکه تنها صحبت یک مقام دولتی پیرامون وجود حباب در قیمت برخی سهام شركت ها، ماه ها بورس را دچار تلاطم و ناآرامی می کند. بازاری که نه رشد آن هدف دارد و نه افت آن. نه برای صعود بهانه ای نیاز دارد و نه برای نزول دلیل مشخصی. اما اشکال کار کجاست؟

آیا در بازارهای مالی و سرمایه ای کشوری همانند فرانسه تنها تحلیلگران ماهر فعال بوده و سرمایه گذاری می کنند که این چنین رفتارهایشان به دور از هیجانات است؟ یا اینکه علت نحوه مدیریت اقتصاد این کشور است که موجب شده تا این اندازه اعتماد نسبت به عملکرد، اقتصاد و چشم انداز آتی آن زیاد باشد که چنین رویدادی با درجه اهمیت بالا تنها یک روز تعادل بازارهای آن را بر هم می زند. از این رو بایستی پرسید واقعاً دولت فرانسه چه تدابیری اندیشید که توانست در مدت زمان بسيار کوتاهی بازار بورس خود را به آرامش لازم برساند؟

حال آنکه در ایران حتی با کلید تدبیر نیز دماسنج اقتصاد پس از گذشت دو سال هنوز نتوانسته به درجه ای بازگردد که نشان دهنده حرارت و وضع واقعی اقتصاد کشور باشد. شاید بد نباشد به سراغ تئوری های دنیا برویم که سرمایه گذاران بازارهای آنها را هنگام بروز اتفاقات غیرقابل پیش بینی تنها یک روز نگران می کند و در بازه زمانی کوتاهی دوباره همه چيز به جاي اول بازمي گردد، اما در ایران مسیری طولانی باید برای رسیدن به يك آرامش نسبي طی شود.

اما نکته جالب تر این است، طی همین مدت كه بازار سرمایه ایران با آرامش سياسي و به دور از چنين تهديداتي بوده، با افت بازدهی سهام مواجه شده و حتی شاخص کل آن همانطور که در شکل ذیل مشخص می باشد، کاملاً روندی نزولی را سپری کرده است.

بطوریکه در این بازه نماگر مذکور با سیری نزولی از رقم 63 هزار و 56 واحدی تا مدار 62 هزار واحدي سقوط كرده است تا بازدهی منفی را عاید سرمایه گذاران بورسی کند.

از این رو، شاید اگر از دید سرمایه گذاران بورسی در ایران به اتفاقات اخیر فرانسه نگاه کنیم، شاید بایستی جای روند شاخص بورس ما با شاخص بورس پاريس عوض می شد. چرا که ایران در آستانه لغو تحریم های بین المللی است و روزانه شاهد رفت و آمد گروه های متعدد سرمایه گذاران خارجی از کشورهای مختلف و نیز حضور مدیران شرکت های بزرگ دنیا برای آغاز همکاری با شرکت های ایرانی و از سرگیری روابط اقتصادی و تجاری با آنها هستیم که در همین مدت نیز قراردادهای بین المللی بزرگی منعقد شده تا به دنبال آن چشم انداز اقتصادی کشور بیش از گذشته روشن شود؛ حال آنکه بورس ایران طی دو هفته اخیر وضعیتی به مراتب بدتر از بورس فرانسه را در اختیار داشته است.

بر همین اساس به عنوان آخرین جمله بایستی این سوال را پرسید که اگر در روز رخداد این حادثه تروریستی ایران جای کشور فرانسه می بود، شاخص های بورسش امروز چه روندی را در پیش می گرفت؟