اما با تمام این اوصاف بازار کار ایران سال‌هاست با سیل انبوهی از متقاضیان کار مواجه است که می توان گفت  دستکم نیمی از آنها را فارغ التحصیل تشکیل می‌دهند به همین دلیل آنها توقع دارند امکانات بهتری برای اشتغال با میزان تحصیلات خود داشته باشند.

تحولات جمعیتی کشور

دفتر آمار و پایش اقتصادی معاونت پژوهشی موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی گزارش " بررسی تحولات بازار کار ایران، فصل دوم 1394" را منتشر کرد.

در ابتدای این گزارش که به همت کارشناسان این موسسه پژوهشی به ریاست مسعود نیلی مشاور ارشد اقتصادی رئیس جمهور تهیه گردید، تاکید شد که مطالب این گزارش یافته های پژوهشگران موسسه است و بازگو کننده دیدگاه های رسمی موسسه نیست.

همان گونه که در این نمودار مشاهده می‌شود جمعیت 10ساله و بیشتر ایران طی سال‌های مورد بررسی رشد زیادی داشته است. جمعیت در سن کار از حدود56 میلیون نفر در سال 1384، به بیش از 62 میلیون نفر در سال 1389 می‌رسد. اما از سال 1390 از سرعت افزایش جمعیت در سن کار کمی کاسته شده به طوریکه از 62 میلیون نفر در سال 1390 به 64 میلیون نفر در سال 1393 می‌رسد.

نرخ رشد جمعیت در سن کار در دوره مورد بررسی روند نزولی دارد و میانگین آن طی  سال‌های 1384 تا1389 برابر 1.9 درصد و برای سال‌های 1390 به بعد در حدود 1درصد است.

علت اصلی این موضوع آن است که اثر رشد جمعیت دهه 60 بر افزایش جمعیت در سن کار به تدریج در سال‌های دهه 80 تخلیه شده است. نکته قابل  توجه در نمودار این است که با وجود رشد جمعیت 10ساله و بیشتر در کل کشور؛ در مناطق روستایی کشور جمعیت در سن کار در 10سال گذشته در حدود 700 هزار نفر کاهش یافته است.

بدین معنی که مهاجرت از روستا به شهر به میزان بوده است که نه تنها سبب خنثی شدن رشد جمعیت در سن کار در مناطق روستایی شده، بلکه از میزان جمعیت 10 ساله و بیشتر در مناطق روستایی کاسته است.

به گزارش تسنیم، با اینکه هنوز تعداد زیادی از جوانان متولد دهه 60 به بازار کار وارد نشده اند و این مسئله باعث کشیده شدن تقاضای کار دهه شصتی ها به دهه 90 شده است.

متولدین سال های اول دهه 70 نیز به زودی وارد بازار کار خواهند شد.

 اما در ادامه گزارش موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی آمده است.

افزایش جمعیت در سن کار در سال 94

روندهای ذکر شده در فصل دوم سال 1394 نیز تداوم داشته است. شایان ذکر است جمعیت در سن کار در فصل دوم سال 1394 نسبت به فصل مشابه سال قبل به میزان 673.8 هزار نفر افزایش یافته است.

  در نمودار 2 تحولات جمعیتی گروه‌های سنی 15تا34 سال نشان داده شده است. بر اساس این نمودار،‌افزایش جمعیت گروه های سنی 25 تا34 سال و در مقابل کاهش جمعیت گروه‌های سنی 15 تا 24 سال  در سال‌های اخیر می‌توان به ورود موج جمعیتی دهه 60به گروه های سنی 25 تا34 سال نسبت داد.

نکته قابل توجه در این نمودار آن است که از سال 1394 به بعد موج جمعیتی مذکور از گروه سنی 25تا29 به تدریج وارد گروه سنی بالاتر از 30 سال خواهد شد. بر این اساس و با توجه به اینکه این گروه سنی با احتمال کم‌تری با انگیزه ادامه تحصیل از جمعیت فعال خارج می‌شوند می توان انتظار داشت در سال‌های آتی فشاری قابل توجه از ناحیه ورود آنها به بازار کار وارد شود.

نرخ مشارکت و جمعیت فعال

هدف از این بخش بررسی تحولات طرف عرضه نیروی کار د راقتصاد  ایران است. عرضه نیروی کار از مجموع تصمیم افراد حاضر در جمعیت یک کشور برای ورود به بازار کار به دست می آید. به تعداد افرادی که در یک مقطع زمانی در بازار کار حضور دارند(اعم از شاغل یا بیکار) جمعیت فعال گفته می‌شود، که نسبت این جمعیت به کل جمعیت 10سال به بالا که توانایی کار کردن دارند نرخ مشارکت نامیده می‌شود. در نمودار 3 جمعیت فعال در اقتصاد ایران طی سال‌های 1384 تا فصل دوم 1394 ترسیم شده است. نمودار 3 نشان می دهد جمعیت فعال طی سال‌های 1394 تا 1393 افزایش چندانی نداشته و تا سال 1391 تقریباً‌ثابت بوده است. در حالی که طی همین سال ها جمعیت در سن کار بیش از 7 میلیون نفر افزایش یافته است.( نمودار 1).

نتیجه این تحولات کاهش نرخ مشارکت است که در نمودار 4قابل مشاهده می‌باشد.

نکته مهمی که در نمودار 3 و نمودار 4 وجود دارد آن است که به نظر می‌رسد تغییرات جمعیت فعال و در نتیجه نرخ مشارکت از سال 1393 به بعد متفاوت از سال‌های قبل است. زیرا علاوه بر آنکه روند کاهشی نرخ مشارکت متوقف شده، الگوی فصلی آن نیز به کلی تغییر کرده است. بدین معنی که از فصل ابتدایی سال 1393 تصمیم جمعیت غیر فعال برای خارج ماندن از بازار کار تغییر کرده است و بخشی از این جمعیت تصمیم به جستجو برای یافتن شغل گرفته‌اند. جمعیت فعال کشور طی یک روند صعودی 23.637 میلیون نفر در فصل ابتدایی سال 1393 به 25.13 میلیون نفر در فصل دوم سال 1394 رسیده است.

 مطابق نمودار3، جمعیت فعال کشور در فصل دوم سال 1394 نسبت به فصل مشابه سال قبل 1.382 میلیون نفر افزایش یافته است که از این میزان سهم زنان 703.3 هزار نفر و سهم مردان 678.7 هزار نفر بوده است. ادامه روند افزایشی جمعیت فعال در طی فصول بعدی 1394 می‌تواند تحولات جدیدی را در بازار کار کشور رقم بزند.

نرخ مشارکت نیز تصویر مشابهی با جمعیت فعال دارد به طوریکه طی یک روند صعودی از 37.6 درصد از فصل ابتدایی سال 1393 به 38.9 درصد در فصل دوم سال 1394 می‌رسد. شایان ذکر است نرخ مشارکت در فصل دوم سال 1394 نسبت به فصل مشابه سال قبل 1.7 درصد افزایش یافته است.