مهرداد خالقی/ کارشناس بازار سرمایه

در حالی به روزهای پایانی شهریورماه و نیمه نخست سال ۹۸ نزدیک می‌شویم که طی این مدت شاخص کل کار خود را از محدوده ۱۷۸هزار واحد آغاز کرد و اکنون در آستانه فتح قله تاریخی ۳۰۰ هزار واحد قرار دارد. به‌عبارتی دیگر نماگر بازار سرمایه بازدهی ۶۸ درصدی را از ابتدای سال تاکنون تجربه کرده است. طی این مدت ارزش معاملات خرد نیز با رشد چشمگیری روبه‌رو شده است به‌گونه‌ای که رقم مذکور از محدوده کمتر از ۱۰۰ میلیارد تومان در روز گاهی به سطوح بالاتر از ۲ هزار میلیارد تومان رسیده است!

در حالی رشد بازار با افزایش قیمت بازارهای جهانی در سال گذشته استارت خورد که پس از آن افزایش قیمت دلار مهم‌ترین دلیل رشد توفانی بازار در ماه‌های گذشته بوده است. در ادامه رکود دیگر بازارهای سرمایه‌گذاری موازی سبب شد تا نقدینگی از این بازارها به سمت بازار سهام کوچ کند به‌طوری‌که قدرت نقدینگی تزریق شده به بازار در حدی بوده که حتی به پالس‌های منفی سیاسی و گاه اقتصادی نیز بی‌اعتنایی و دهن‌کجی کرده است. در این بین با توجه به رشد تند و تیز بازار، بسیاری از سهامداران در میانه راه  دارایی خود را نقد کردند و مجددا در قیمت‌های بالاتر سهام فروخته شده خود را جایگزین کردند. از دید نموداری محدوده ۳۰۰ هزار واحد مرز به لحاظ روانی، محدوده مهمی برای شاخص کل بورس خواهد بود و احتمال افزایش عرضه‌ها در این سطح دور از ذهن نیست. با این حال پیش‌بینی می‌شود دیر یا زود شاخص بالای ۳۰۰ هزار واحد نیز تثبیت شود. به این ترتیب حتی نماگر اصلی بازار می‌تواند تا سطوح ۳۲۰ یا ۳۲۵ هزار واحد هم پیشروی کند. از مولفه‌های تاثیرگذار بر بازار مطابق معمول می‌توان به تحولات سیاسی، اقتصادی و بازارهای جهانی اشاره کرد.

نرخ دلار هم اگرچه از تب و تاب افتاده است و تقریبا در سطوح کنونی تثبیت شده، با این حال فعالان بازار نیم نگاهی به تحولات بازار ارز دارند. از مولفه‌های فصلی نیز می‌توان به پایان سال مالی اغلب شرکت‌های کارگزاری و بحث تسویه اعتبارهای سالانه اشاره کرد. هر چند این مهم دیگر به پررنگی سال‌های گذشته نیست و شرکت‌های کارگزاری خیلی در این‌خصوص سخت نمی‌گیرند، ولی ۳۱ شهریورماه مقارن با سال مالی برخی شرکت‌های حقوقی و سرمایه‌گذاری است. از این‌رو برای شناسایی سود ممکن است این شرکت‌ها در قامت فروشنده در بازار ظاهر شوند یا حداقل در بحث خرید کمتر فعال باشند. از سوی دیگر گزارش‌های ماهانه شهریور و از آن مهم‌تر گزارش‌های عملکرد ۶ ماهه شرکت‌های فعال در بازار سرمایه که معمولا روزهای پایانی مهرماه روی خروجی کدال قرار می‌گیرند، نقش بسزایی در جهت‌دهی به بازار خواهند داشت.

با همه این تفاسیر به‌نظر می‌رسد مهم‌ترین پارامتر بحث جریان پولی تزریق شده به بازار است؛ در سال‌های گذشته هر زمان ارزش معاملات خرد بالای ۳۰۰ میلیارد تومان تثبیت می‌شد، بازار روند مثبتی به خود می‌گرفت و وارد رالی صعودی می‌شد. در حال‌حاضر نیز با توجه به بزرگ شدن بازار و ورود شرکت‌های جدید و همچنین افزایش نرخ برابری دلار به ریال، مادامی که ارزش معاملات خرد بالای هزار یا ۱۲۰۰ میلیارد تومان باشد، می‌تواند گفت که روند رو به رشد قیمت در بازار سهام ادامه خواهد داشت. بنابراین تا زمانی که این مولفه در محدوده فعلی قرار داشته باشد، نمی‌توان اصلاح عمیق یا سقوط آزاد را برای بازار متصور شد. در مقابل زمانی‌که برای چند روز متوالی حجم معاملات خرد به زیر محدوده مورد نظر نفوذ کند، احتمال تغییر روند بازار دور از ذهن نخواهد بود.  از سوی دیگر در شرایط فعلی خصوصا با تغییر قوانین سهام بازار پایه و محدودیت‌های وضع شده روی این نمادها، انتظار می‌رود که جریان نقدینگی به سمت نمادهای بزرگ‌تر از قبیل نمادهای گروه پالایشی، شیمیایی، فلزی و حتی خودروسازان تغییر مسیر دهد. از طرف دیگر با توجه به رشد حبابی برخی سهام کوچک و گاه پوچ، بهتر است سرمایه‌گذاران در نمادهایی اقدام به سرمایه‌گذاری کنند که این نمادها علاوه بر نسبت P/ E مناسب، از کیفیت سودسازی خوبی نیز برخوردار باشند.