چالش ها و راهکارهای تامین مالی پروژه های نفت، گاز و پتروشیمی از بازار سرمایه توسط مدیرعامل هلدینگ پتروشیمی خلیج فارس و جمعی از مدیران و ارکان بازار مورد بررسی قرار گرفت.

 

به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، در جریان برگزاری پنل تامین مالی و مشارکت در توسعه پروژه های صنعت نفت که در سال همایش های منطقه آزاد کیش با میزبانی جعفر ربیعی مدیرعامل هلدینگ پتروشیمی خلیج فارس و حضور حجت اله میرزایی معاون اقتصادی وزارت کار، علی حسینی مدیرعامل بورس انرژی، رضا عبادزاده مدیرعامل شرکت تجارت صنعت خلیج فارس، قاسم محسنی مدیرعامل شرکت رتبه بندی برهان، روح الله حسینی مقدم مدیرعامل تامین سرمایه بانک ملت و محمد وطن پور مدیرعامل تامین سرمایه سپهر ، ساختارهای محدود بازارسرمایه در مقابل مگاپروژه های بخش پتروشیمی مورد بررسی قرار گرفت. 

گلایه های مدیرعامل بزرگترین شرکت بورس

ربیعی مدیرعامل هلدینگ پتروشیمی خلیج فارس ( که با ارزش روز 61.9 هزار میلیارد تومانی ، بزرگترین شرکت بورسی بشمار می رود) با اشاره به دغدغه تامین مالی پروژه های بزرگ گفت: زمانی که پروژه ها دولتی بودند تامین مالی از طریق بودجه دولتی صورت می گرفت اما وقتی دولت با محدودیت فروش نفت مواجه شد و پروژه ها هم بیشتر شدند به دلیل کمبود منابع این وابستگی به بودجه دولتی هم کمتر شد. بنابراین تامین مالی پروژه ها از منابع دیگری مورد بررسی قرار گرفت.

وی با توجه به سرمایه بر بودن پروژه های نفت، گاز و پتروشیمی افزود: بخش زیادی از نیاز تامین مالی پروژه ها ارزی است که باتوجه به محدودیت استفاده از منابع خارجی به دلیل اعمال تحریم ها، سوال اینجا است که این منابع باید از کجا تامین شود؟ تامین مالی از بازار سرمایه قاعدتا ریالی است و نمی توان انتظار تامین ارزی داشت اما بخشی از تجهیزات باید از خارج وارد شوند.

این مقام مسئول تامین مالی از بازار سرمایه را بسیار محدود ارزیابی کرد و گفت: هلدینگ پتروشیمی خلیج فارس اقداماتی در زمینه انتشار اوراق از جمله اوراق اجاره مبتنی بر سهام منتشر کرده اما اگر کلیه اوراق منتشر شده را با هم تجمیع کنیم به بیش از 1.7 هزار میلیارد تومان نمی رسد. این رقم در مقابل نیاز 10 تا 12 میلیارد دلاری منابع مورد نیاز برای پیشبرد پروژه های پتروشیمی بسیار اندک است و قابل توجیه نیست.

ربیعی ادامه داد: 2 هزار هزار میلیارد تومان نقدینگی موجود اگر با سود تضمین شده به سهامدار داده و وارد بازار سرمایه شود راهکار مناسبی برای پیشبرد پروژه ها می شود به شرطی که درها برای ورود این نقدینگی به بازار سرمایه باز شود. با وجود قوانین دست و پاگیر بازار سرمایه برای ورود شرکت ها از این بازار طلبکار هستیم البته مدیران پتروشیمی برای ورود به بورس استقبال می کنند اما درگیر این قوانین سخت هم هستند.

وی درخصوص تامین مالی از صندوق توسعه ملی نیز گفت: بخشی از ارز مورد نیاز پروژه ها که زیاد هم بوده از صندوق توسعه ملی تامین شده است . انصافا صندوق توسعه ملی رسالت را تاحد ممکن به خوبی انجام داده اما موضوعی که این صندوق را تهدید می کند دست اندازی دولت ها است و مربوط به دولت مشخصی نیست. همه دولت ها در شرایط اضطراری با مراجعه به رهبری بصورت غیر قانونی از این صندوق برداشت می کنند که باعث می شود توانمندی صندوق برای تامین مالی بخش خصوصی کاهش یابد و این منبع در آینده دچار مشکل شود.

مدیرعامل هلدینگ پتروشیمی خلیج فارس گفت: یکی از محل های تامین منابع ارزی، ارز حاصل از صادرات شرکت های پتروشیمی است که برای استفاده از آن محدودیت مصرف داشته و نمی توانند درجهت توسعه استفاده کنند. اما اخیرا از دولت خواسته شده تا دست شرکت های صادراتی را در این زمینه باز بگذارد.

ربیعی درباره صندوق ها بویژه سهام عدالت به عنوان موضوع مورد توجه و نیاز آن به بررسی بیشتر اشاره کرد و گفت: صندوق ها همواره نیاز به پول دارند و هیچ چیزی به غیر از تقسیم سود نمی پذیرند. سهام عدالت یکی از این موارد است که 20 درصد از سهام بورس را راکد نگه داشته و آزاد هم نمی کند.

بهره برداری بیشتر دولت از تامین مالی بازار سرمایه

میرزایی معاون وزیر کار گفت: تامین مالی خارجی در شرایط کنونی مشکل ساز است و از سوی دیگر نظام بانکی هم با محدودیت هایی مواجه است لذا دو بخش منابع داخلی شرکت ها و بازار سرمایه می توانند به تامین مالی پروژه ها کمک کنند. البته باید به نقدینگی به عنوان منابع موجود هم باید توجه داشت و برای آن برنامه ای اندیشید.

وی افزود: از طرفی منابع داخلی شرکت ها محدود است. هلدینگ ها مجبورند برای پرداخت مستمری بگیران هر آنچه سود دارند پرداخت کنند. صندوق ها هم مجبورند از بنگاه ها سود بگیرند تا تعهدات را انجام دهند. از این رو، تنها بازار سرمایه با دامنه متناسبی از ابزارها آمادگی تامین مالی را دارد ولی مهمترین محدودیت عدم آمادگی بنگاه های اقتصادی برای مراجعه به این بازار است.

میرزایی، سرمایه شرکت ها را به دلیل عدم اعتبار از یک سو و عدم شفافیت کسب درآمد از سوی دیگر به عنوان منبعی غیرقابل اعتماد عنوان کرد و گفت: بخشی از هزینه ها در قالب فساد و سوءمدیریت شرکت ها صرف می شود و همه اینها ناشی از عدم شفافیت است. لذا برای شفافیت مالی راهی جز ورود شرکت ها به بورس وجود ندارد.هر اندازه بخش خصوصی عقب بنشیند، دولت در بازار سرمایه پیشروی می کند. باتوجه به اینکه دولت تامین مالی پروژه ها را با انتشار اوراق در بازار سرمایه و جذب نقدینگی ها در اختیار گرفته به نظر می رسد باید بخش خصوصی و شرکت ها نسبت به این موضوع پیشروتر باشند.

موارد لزوم تامین مالی از بازار سرمایه در شرایط کنونی

حسینی مدیرعامل بورس انرژی هم گفت: اگر شرکت ها و هلدینگ های بزرگ تشنه تامین مالی باشند به نظر بازار سرمایه ظرفیت مناسبی در این خصوص دارد. ضرورت تامین مالی بخش انرژی با نوسانات قیمت نفت و عدم تکافوی منابع مالی داخلی جهت پیشبرد طرح های توسعه ای بالادستی و میان دستی صنعت نفت و گاز، بدهی وزارتخانه های نفت و نیرو به پیمانکاران و تولید کنندگان ، سیستم یارانه ای حاکم بر بخش انرژی و عدم توانایی و پوشش بهای تمام شده انرژی تولید شده بویژه در صنعت برق، کارایی پایین انرژی و سنتی بودن زیرساخت ها در حوزه نفت، گاز و برق و وجود تلفات زیاد در ساختار های طراحی شده اعم از تولیدی انتقال و توزیع و لزوم بکارگیری فناوری های جدید، محدودیت منابع آب شیرین و افزایش میزان حجم انتشار گازهای گلخانه ای را می توان از جمله موارد لزوم تامین مالی از بازار سرمایه در شرایط کنونی عنوان کرد.

وی افزود: دو برابر شدن مصرف برق طی ده سال آینده و نیاز به ایجاد 50 هزار مگاوات ظرفیت تولید جدید، 15 میلیارد دلار سرمایه مورد نیاز جهت تکمیل 26 طرح صنعت پتروشیمی در جهش سوم صنعت پتروشیمی ، نیاز به 600 میلیارد دلار سرمایه گذاری در بخش توسعه صنعت نفت؛ گاز؛ پتروپالایشی و کاهش 50 درصدی شدت انرژی هم از سرمایه گذاری های مورد نیاز در بخش انرژی محسوب می شود.

حسینی ارزش روز بازار شرکت های فعال در حوزه انرژی را 35 درصد کل ارزش بازار سرمایه را اعلام کرد و گفت: در این میان، محصولات شیمیایی با 23 درصد، فرآورده های نفتی؛کک و سوخت هسته ای 9 درصد و گاز؛ بخار و آب گرم هم 3 درصد را در این بازار به تفکیک در اختیار دارند. همچنین در هفت ماهه سال جاری از مجموع 54 هزار میلیارد تومان اوراق منتشر شده،سهم حوزه انرژی 6.3 هزار میلیارد تومان بوده که معادل 11 درصد از کل منابع جذب شده است.در این میان اگر اوراق سلف مبتنی بر نفت خام وزارت دارایی را از این آمارخارج کنیم طی این مدت فقط 2 درصد تامین مالی از بازار سهام صورت گرفته که می توان عدم برنامه لازم حوزه انرژی برای توسعه را دلیلی برای عدم مراجعه تامین مالی از این بازار عنوان کرد

نیاز تجدید ساختار در ساختار تامین مالی بازار سرمایه

حسینی مقدم مدیرعامل تامین سرمایه بانک ملت نیز در این نشست با توجه به ارزش روز بازار 130 هزار میلیارد تومانی هلدینگ پتروشیمی خلیج فارس و زیرمجموعه ها و امکان 1.7 هزار میلیارد تومانی تامین مالی آن از بازار سرمایه گفت: بازار سرمایه در ساختار تامین مالی نیاز به تجدید ساختار دارد و باید یک سری ملاحظات جدیدی را در نظر بگیرد تا قادر به توسعه شود.

وی افزود: امروز بازار سرمایه فقط در بازار ثانویه خلاصه شده که محدودیت های زیادی به ویژه برای پروژه های حوزه نفت و انرژی ایجاد می کند و دیربازده بوده و بیش از 4 سال سرمایه گذاری به بهره برداری می رسد.تجربه تامین مالی از طریق انتشار اوراق بیش از 4 سال وجود نداشته، بازار سرمایه در سال های اخیر دستاوردهای زیادی در حوزه تامین مالی داشته اما باید مسیر توسعه بازار اولیه را هم در پیش بگیرد. "فارس" با اشراف و ارتباط با پروژه ها می تواند برای ایجاد بازار اولیه موثر و در ایجاد زنجیره ارزش تامین مالی پروژه ها نقش داشته باشد.

حسینی مقدم با تاکید بر اینکه بنگاه های اقتصادی حتما باید به سمت توسعه پیش روند، گفت: درحالی مردم را به فرهنگ پس انداز تشویق می کنیم که سطح پذیرش ریسک و توسعه از این طریق افزایش نمی یابد و توسعه یافتگی و خلق ارزش در سپرده گذاری بانک ها جایی ندارد. بنگاه های اقتصادی به ویژه هلدینگ ها پیشران توسعه کشور هستند اما حلقه ها با تبلیغ فضای بدون ریسک و شعار ایجاد پروژه به هم وصل نمی شوند و ارتباط در بخش مالی قطع می شود. براین اساس سپرده هایی که از طریق بانک ها جذب می شوند باید از کانال صندوق های سرمایه گذاری در پروژه ها سرمایه گذاری شوند که این حلقه توسط بانک مرکزی رد شد.وقتی نهادهای رتبه بندی ایجاد می شوند و توسعه آنها پیگیری می شود بخشی از نظارت ها به این نهادهای مالی حرفه ای سپرده می شود تا در نهایت یک شرکت به سمت ایجاد پروژه های جدید برود.

بازار سرمایه هنوز خلاقیتی نشان نداده

عباد زاده مدیرعامل تجارت صنعت خلیج فارس با نگاهی متفاوت نسبت به تامین مالی بازار سرمایه گفت:  بازار سرمایه خلاقیت لازم را ندارد یا اگر هم دارد نشان نداده است .لذا ارائه تامین مالی با استفاده از منابع محدود کار را دچار مشکل کرده است. یکی از نکات اصلی جذب سرمایه در ایران صنایع هستند که به دلیل تحریم ها فعلا دچار نقصان شده است.

وی ادامه داد: خبر بد برای بازار سرمایه این است که به علت پیشرفت فناوری در صنعت نفت، گاز، آینده اقتصاد و بازده پروژه های پتروشیمی در دنیا آن چیزی که فکر می کردیم رخ نخواهد داد. به زودی صادرات محصولات پتروشیمی در دنیا عوض می شود و آمریکا که وارد کننده بوده تبدیل به صادرکننده عظیمی شده است. حتی کشورهایی مانند هند که وارد کننده بودند نیز در سال 2020 صادرکننده پتروشیمی می شوند. عطش تامین مالی وجود داشته و دست نیازهم دراز است اما بازار سرمایه این محدودیت را دارد.

عباد زاده پیشنهاد داد: خوب است به جای مشتری یابی و سرمایه گذاری یابی، سرمایه گذاری سازی کنیم. بسیاری از افراد نامتحد در بازار سرمایه باید جمع شده و برای صنایع تامین سرمایه کنند. پروژه های خلیج فارس مگاپروژه است و با سرمایه گذاری چند نفر امکان پذیر نیست. این نیاز به مشتری سازی و دیپلماسی فعال دارد همه افرادی که راغب به سرمایه گذاری هستند باید خلاقیت را نشان دهند.