بازارها چشم انتظار بودجه ۹۹

دولت در ماه‌های اخیر بارها تاکید کرده که بودجه را تا میانه آذر به مجلس تحویل می‌دهد. به نظر می‌رسد مهم‌ترین اتفاقی که طی ۱۰ روز آینده می‌تواند بر بورس تهران و دیگر بازارها اثرگذار باشد بودجه کشور در سال ۹۹ است. گفته می‌شود لایحه بودجه تا شنبه دو هفته آینده (۱۶ آذر) تقدیم مجلس می‌شود. یکی از اثرگذارترین بخش‌های بودجه بر بازار سهام سرنوشت دلار ۴۲۰۰ تومانی خواهد بود. در هفته اخیر محمدباقر نوبخت، رئیس سازمان برنامه و بودجه، گفته بود در بودجه سال آینده هم ارز دولتی وجود خواهد داشت. البته باید تا انتشار بودجه صبر کرد تا گستردگی اعطای این ارز و همچنین نظرات نمایندگان مجلس را مشاهده کرد. فرهاد دژپسند، وزیر امور اقتصادی و دارایی، پیش‌تر خبر از کمترین وابستگی ممکن بودجه سال آینده به دلار داده بود. این موارد در کنار هم نشان از وضعیت مبهم بودجه سال آینده خواهد داشت که عاقبت دلارهای نفتی که در شرایط کنونی کشور به‌دنبال تحریم‌های آمریکا به‌شدت در تامین این دلارها با مشکل مواجه شده است، چه خواهد بود. با توجه به بررسی‌های قبلی «دنیای اقتصاد» متوسط سهم درآمدهای نفتی از بودجه کشور طی ۱۰ سال گذشته بیش از ۳۰ درصد بوده است. به این ترتیب اگر قرار بر حذف این درآمد باشد، دولت باید به فکر محل‌های جدیدی برای تامین مخارجش باشد.

یکی از محل‌هایی که می‌تواند جایگزین درآمدهای نفتی باشد، حذف یا محدود شدن رانت انرژی است. انواع حامل‌های سوخت و منابع انرژی در ایران ارزان است و با حذف بخشی از یارانه‌های غیر مستقیم و پنهانی که به این انرژی‌ها تعلق می‌گیرد، دولت شاید بتواند بودجه خود را واقع‌بینانه‌تر ارائه کند. در شرایط کنونی و پس از اظهارنظرها و اتفاقات اخیر به‌دنبال اصلاح قیمت بنزین ممکن است دولت از محل حذف رانت انرژی بخش تولید بودجه خود را تامین کند. در صورتی که نرخ حامل‌های انرژی در سال آینده افزایش نیابد یکی از معدود سناریوهایی که برای تامین مخارج دولت باقی می‌ماند، افزایش مالیات‌ها است. یکی از انواع مالیات‌هایی که برای سال آینده ذکر می‌شود، مالیات بر عایدی سرمایه است. اظهارنظرها درخصوص این نوع مالیات زیاد است و موج تایید و تکذیب‌ها نیز بازار سهام را در هفته‌های اخیر فراگرفته است و به نظر می‌رسد نمی‌توان تا انتشار متن بودجه اظهارنظر دقیقی در این خصوص داشت. علاوه بر این احتمال اصلاح مالیات در سایر بخش‌ها مانند مالیات بر صادرات نیز مطرح است که برای شرکت‌های بورسی می‌تواند اثرگذار باشد. از آنجا که اغلب شرکت‌های بزرگ بورس تهران، شرکت‌های صادرات‌محور هستند این نوع از مالیات می‌تواند باعث فشار بر سودآوری آنها شود. با همه اینها مباحث پیرامون مالیات و بودجه‌ای به مراتب پیچیده‌تر از یک تحلیل ساده است و باید در انتظار تعیین تکلیف بودجه بود تا به‌دنبال آن بتوان اثر آن را بر بازارهای مختلف ارزیابی کرد.